W świetle nowej ustawy o efektywności energetycznej

Celem ustawy o efektywności energetycznej z dnia 20 maja 2016 r. jest zapewnienie dalszej poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki oraz realizacja krajowego celu w zakresie efektywności energetycznej na rok 2020.

Ustawa z dnia 20 maja br. (zwana dalej „Ustawą”) wdraża do polskiego porządku prawnego nowe regulacje Unii Europejskiej, określa zasady opracowania krajowego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej, a także wskazuje zadania jednostek sektora publicznego w zakresie uzyskania określonego poziomu efektywności energetycznej, zasady realizacji obowiązku uzyskania oszczędności energii, przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa oraz nakładania kar pieniężnych za niewykonanie obowiązków wynikających z Ustawy.

Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 11 czerwca 2016 r. pod poz. 831 i zacznie obowiązywać od 1 października 2016 roku.

Regulacje unijne wdrażane do polskiego porządku prawnego

Ustawa implementuje do polskiego prawa dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dz. Urz. UE L 315 z 14. 11. 2012).

Za koniecznością opracowania nowej ustawy o efektywności energetycznej, a nie jedynie wprowadzaniem zmian do istniejącego aktu prawnego, przemawiała duża ilość zmian, które należałoby wprowadzić, wdrażając wspomnianą dyrektywę unijną, bowiem zagadnienia w niej uregulowane wymuszają istotną zmianę w obowiązującym systemie świadectw efektywności energetycznej.

Zmiany w stosunku do obecnej ustawy o efektywności energetycznej

Nowa Ustawa wskazuje działania dotyczące zwiększenia oszczędności energii zarówno przez odbiorców końcowych, jak i w zakresie wytwarzania oraz w przesyłaniu i dystrybucji energii.

W stosunku do dotychczas obowiązującej jeszcze ustawy o efektywności energetycznej z dnia 15 kwietnia 2011 roku, nowa Ustawa:

1. uchyla przepisy dotyczące krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią, którego realizacja jest ograniczona w czasie – do dnia 31 grudnia 2016 r. Na mocy przepisów przejściowych Ustawy przepisy dotyczące realizacji krajowego celu, uregulowane w obowiązującej ustawie, utrzymano w mocy do dnia 1 stycznia 2017 r.;

2. zobowiązuje określone podmioty do:

-> uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej lub

-> realizacji przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego.

3. wprowadza nowy rozdział, w którym określa zasady przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstw.

Na marginesie wskazać należy, że wspomniany obowiązek nie będzie już mógł być wykonywany poprzez uiszczanie opłaty zastępczej. Według Ustawy nadal będzie funkcjonował system świadectw efektywności energetycznej (tzw. białe certyfikaty), ale stopniowo będzie się odchodzić od opłaty zastępczej za możliwość niepodejmowania działań inwestycyjnych – zwiększenia efektywności energetycznej.

Zadania jednostek sektora publicznego w zakresie efektywności energetycznej

Przyjęta Ustawa przewiduje, że minister właściwy do spraw energii co 3 lata ma za zadanie opracowywać krajowy plan działań dotyczący efektywności energetycznej.

Plan ten ma zawierać w szczególności:

1. opis planowanych programów obejmujących działania w zakresie poprawy efektywności energetycznej w poszczególnych sektorach gospodarki;

2. określenie krajowego celu w zakresie efektywności energetycznej;

3. informacje o osiągniętej oszczędności energii, w tym w przesyłaniu lub w dystrybucji, w dostarczaniu oraz w końcowym zużyciu energii;

4. strategię wspierania inwestycji w renowację budynków, zawierającą wyniki dokonanego przeglądu budynków znajdujących się na terytorium Polski, określenie sposobów przebudowy lub remontu tych budynków oraz dane szacunkowe o możliwej do uzyskania oszczędności energii w wyniku przebudowy lub remontu budynków.

Zasady realizacji obowiązku uzyskania oszczędności energii

Jako środki poprawy efektywności energetycznej podejmowane przez jednostki sektora publicznego, w art. 6. ust. 2. Ustawa wskazuje m.in.:

1. realizację i finansowanie przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej;

2. nabycie urządzenia, instalacji lub pojazdu, charakteryzujących się niskim zużyciem energii oraz niskimi kosztami eksploatacji;

3. wymianę eksploatowanego urządzenia, instalacji lub pojazdu na urządzenie, instalację lub pojazd, charakteryzujące się niskim zużyciem energii oraz niskimi kosztami eksploatacji, albo ich modernizację;

4. realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz. U. z 2014 r. poz. 712 oraz z 2016 r. poz. 615).

Ustawa wprowadza też regulację, zgodnie z którą jednostka sektora publicznego może realizować i finansować przedsięwzięcia na podstawie umowy o poprawę efektywności energetycznej.

Zgodnie z art. 19 Ustawy poprawie efektywności energetycznej służą następujące rodzaje przedsięwzięć:

1. izolacja instalacji przemysłowych;

2. przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi;

3. modernizacja lub wymiana:

-> oświetlenia,

-> urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych lub w procesach energetycznych albo telekomunikacyjnych bądź informatycznych,

-> lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła,

-> urządzeń przeznaczonych do użytku domowego;

4. odzyskiwanie energii, w tym odzyskiwanie energii w procesach przemysłowych;

5. ograniczenie strat:

-> związanych z poborem energii biernej,

-> sieciowych związanych z przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej albo gazu ziemnego,

-> na transformacji,

-> w sieciach ciepłowniczych,

-> związanych z systemami zasilania urządzeń telekomunikacyjnych lub informatycznych;

6. stosowanie, do ogrzewania lub chłodzenia obiektów, energii wytwarzanej w instalacjach odnawialnego źródła energii, ciepła użytkowego w wysokosprawnej kogeneracji lub ciepła odpadowego z instalacji przemysłowych.

Szczegółowy wykaz przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej ma zostać ogłoszony przez ministra właściwego do spraw energii w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski”.

Potwierdzeniem planowanej do zaoszczędzenia ilości energii finalnej, wynikającej z przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej wg Ustawy, ma być świadectwo efektywności energetycznej. Należy jednak mieć na względzie, że w pewnych przypadkach świadectwo efektywności energetycznej nie przysługuje – sytuacje te wskazane są szczegółowo w art. 20. ust. 2. Ustawy, np. dla przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju, służących poprawie efektywności energetycznej, jeżeli na ich realizację przyznano premię termomodernizacyjną w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów.

Zasady przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa

Do przeprowadzenia audytu energetycznego zobowiązany jest przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu tejże ustawy.

Audyt należy przeprowadzić co 4 lata. Audyt energetyczny przedsiębiorstwa jest procedurą mającą na celu realizację szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących proponowanych przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej oraz dostarczenie informacji o wynikających z nich potencjalnych oszczędnościach energii.

Audyt energetyczny przedsiębiorstwa należy przeprowadzać na podstawie aktualnych, reprezentatywnych, mierzonych i możliwych do zidentyfikowania danych dotyczących zużycia energii oraz, w przypadku energii elektrycznej, zapotrzebowania na moc. Audyt ma zawierać szczegółowy przegląd zużycia energii w budynkach lub zespołach budynków, w instalacjach przemysłowych oraz w transporcie, odpowiadających łącznie za co najmniej 90% całkowitego zużycia energii przez dane przedsiębiorstwo. Audyt powinien opierać się, o ile to możliwe, na analizie kosztowej cyklu życia budynku lub zespołu budynków oraz instalacji przemysłowych, a nie na okresie zwrotu nakładów, tak aby uwzględnić oszczędności energii w dłuższym okresie, wartości rezydualne inwestycji długoterminowych oraz stopy dyskonta.

Przedsiębiorca zobowiązany jest do przechowywania do celów kontrolnych danych dotyczących audytu energetycznego przedsiębiorstwa przez 5 lat.

W myśl zapisów Ustawy audyt energetyczny przedsiębiorstwa przeprowadza:

1. podmiot niezależny od audytowanego przedsiębiorcy, posiadający wiedzę oraz doświadczenie zawodowe w przeprowadzaniu tego rodzaju audytu;

2. ekspert audytowanego przedsiębiorcy, jeżeli nie jest on bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność tego przedsiębiorcy.

Za nieprzeprowadzenie audytu energetycznego przedsiębiorstwa Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, w drodze decyzji, wymierza przedsiębiorcy karę pieniężną.

Zasady przeprowadzania audytu określone są szczegółowo w rozdziale 5. Ustawy.

Podsumowanie

Zdaniem ustawodawcy po wejściu w życie Ustawy poprawi się efektywność energetyczna i innowacyjność polskiej gospodarki. Czy tak rzeczywiście będzie? Wszystko jak zwykle zależy od wielu czynników, nie tylko od samej Ustawy. Pozostaje mieć nadzieję, że dobre środowisko prawne będzie sprzyjać osiąganiu celu, jakim jest lepsze, efektywniejsze wykorzystanie energii.

Autor: Beata Sałdan, radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, wpisana na listę radców prawnych w OIRP w Krakowie. Prowadzi własną kancelarię prawną; specjalizuje się w obsłudze podmiotów gospodarczych, w szczególności podmiotów z branży e-commerce oraz z branży budowlanej.

Tekst pochodzi z nr 3/2016 magazynu „Inteligentny Budynek”. Jeśli Cię zainteresował, ZAREJESTRUJ SIĘ w naszym serwisie, a uzyskasz dostęp do darmowej prenumeraty w formie drukowanej i/lub elektronicznej.