Udostępnij Udostępnij Udostępnij Udostępnij Print

Jak idea Przemysłu 4.0 wpłynie na instalację elektryczną w zakładach przemysłowych?

-- poniedziałek, 21 styczeń 2019

Z ideą Przemysłu 4.0 nieodzownie łączy się pojęcie „integracji”, oznaczające wzajemne połączenie i wymianę informacji między urządzeniami na niespotykaną dotychczas skalę. Czy czwarta rewolucja przemysłowa okaże się także rewolucją dla systemów okablowania maszyn i urządzeń?

Czwarta rewolucja przemysłowa na pewno wpłynie na wygląd instalacji elektrycznych w naszych zakładach. Wzrośnie liczba przewodów do transmisji danych, przy jednoczesnym zmniejszaniu ich wymiarów i masy. Podstawą będą przewody ekranowane, coraz częściej wyposażone w gotowe do przyłączenia złącza. Należy się spodziewać nowych standardów połączeń, realizujących kilka funkcji jednocześnie (zasilanie i transmisja danych). Zmiany w okablowaniu wpłyną na sposoby montażu i wprowadzanie przewodów do obudów, które stają się coraz bardziej kompaktowe. Wszystkie powyższe zmiany są od lat znane na rynku, czyli odpowiedzią na rewolucję przemysłową jest ewolucja systemów okablowania.

Odchudzanie instalacji

W pierwszej kolejności pojawia się wniosek: wzrost liczby urządzeń podłączonych do sieci wymusza wzrost liczby połączeń między urządzeniami. Mimo bardzo dynamicznego rozwoju połączeń bezprzewodowych (idealnych do integracji urządzeń mobilnych) w przemyśle cały czas podstawą jest połączenie przewodowe (elektryczne lub światłowodowe). Dlatego obserwuje się bardzo dynamiczny wzrost ilości okablowania do transmisji danych.

Instalowane są nowe czujniki monitorujące stan urządzeń i procesów (sygnały analogowe lub wolnozmienne cyfrowe). Rozproszone systemy sterowania wymieniają informacje między sobą. Nadrzędne sterowniki dbają o bezpieczeństwo i ciągłość produkcji całej fabryki. Taka liczba przewodów transmisyjnych wymaga, najlepiej jeszcze na etapie projektowania zakładu, przewidzenia miejsca na dodatkowe trasy kablowe oraz szafy sterownicze.

W celu ograniczenia przestrzeni zajmowanej przez przewody zmniejsza się przekroje ich żył roboczych. Jeżeli kiedyś standardem przewodu czujnikowego było 0,75 mm2, to obecnie jest to 0,25 mm2. Pozwala to oszczędzić około 30% szerokości koryta i zmniejszyć wagę instalacji nawet o połowę.

Wartym wspomnienia zjawiskiem jest zmniejszanie liczby żył niezbędnych do prowadzenia transmisji. O ile w protokołach typu „bus” osiągnięto już ten cel – systemy magistralowe funkcjonują na 2 żyłach, to w Ethernecie Przemysłowym cały czas standardem są przewody 4-parowe lub 2-parowe. A przecież można przesłać sygnał Ethernet dwoma żyłami. Korzysta z tego większość z nas, mając w domach Internet szerokopasmowy dostarczany w jednej z technologii DSL zwykłym kablem telefonicznym. Aktualnie trwają prace nad nowym standardem Ethernetu Przemysłowego, który będzie wykorzystywał tylko jedną parę żył.

Bez ekranu ani rusz

Niezależnie od rodzaju transmitowanego sygnału (analogowo czy cyfrowo),większość przewodów z danymi trafia do tego samego koryta kablowego. Leżą obok siebie przewody z protokołami HART, Profibus czy Modbus. Niejednokrotnie specyfika urządzeń wymusza ułożenie przewodów do transmisji danych w bezpośredniej bliskości przewodów siłowych, np. w prowadnicach kablowych. Niesie to ryzyko wzajemnego zakłócania się sygnałów. Z tego powodu zdecydowana większość nowo instalowanych przewodów transmisyjnych to przewody ekranowane.

Dla połączeń, które muszą pozostać giętkie (ramiona robotów, manipulatorów, plotery) stosuje się ekrany z plecionek lub owijek z cienkich drucików miedzianych. Dla połączeń nieruchomych można zastosować przewody ekranowane folią aluminiową – daje to kolejne kilka procent oszczędności na wadze i przestrzeni zajmowanej przez instalację elektryczną.

Warto wspomnieć, że przewody z założenia przeznaczone do pracy w instalacjach przemysłowych (np. Profibus, Industrial Ethernet), są konstruowane z maksymalnym zabezpieczeniem przed zakłóceniami, czyli z dwoma ekranami. Ekran z folii aluminiowej chroni sygnały przed zakłóceniami wzajemnymi (wysoka częstotliwość), a ekran z plecionki miedzianej chroni przed zakłóceniami o niższych częstotliwościach, pochodzących od np. kabli falownikowych.

A może 2 w 1?

Nie zapomnijmy, że urządzenia odbierające/wysyłające dane potrzebują zasilania w energię. Część z nich może mieć zasilanie bateryjne lub z małych ogniw fotowoltaicznych, ale do większości należy doprowadzić energię elektryczną… kablem.
To generuje konieczność ułożenia kolejnych i kolejnych przewodów, na które potrzeba przestrzeni w korytach kablowych. Problem ten można obejść na dwa sposoby, w zależności od mocy zasilanego urządzenia.

Przy małych mocach do ok. 25 W na pomoc przychodzi standard PoE+ (Power over Ethernet). Jest to technologia, dzięki której zwykły kabel ethernetowy kategorii 5 lub wyższej staje się jednocześnie kablem zasilającym urządzenie, do którego jest podłączony. Jeżeli nasze urządzenie pracuje w standardzie Ethernet (czujnik z przetwornikiem, kamera IP, switch itp.) i obsługuje standard PoE+, nie musimy do niego ciągnąć osobnego kabla zasilającego. Zasilanie odbywa się dwoma parami skrętek, pod napięciem 50 V. Głównym ograniczeniem tej technologii jest zasięg równy długości pojedynczego przewodu Ethernet, czyli 100 m, i relatywnie mała moc. Trwają prace nad kolejną wersją standardu PoE (IEEE802.3bt), kiedy przy wykorzystaniu wszystkich 4 par skrętki będzie można obsługiwać urządzenia o mocy ok. 70 W, co rozszerzy funkcjonalność systemu na kolejne grupy urządzeń (kamery obrotowe, routery, terminale POS itp.)

Dla większych mocy lub odległości stosuje się inne rozwiązanie – przewody z żyłami o różnym przekroju, w których grubsze żyły są odpowiedzialne za zasilanie, a cieńsze za transmisję danych. Pomysł nie jest nowy, wykorzystuje się go od lat w serwonapędach, gdzie pary żył o mniejszych przekrojach były odpowiedzialne za zabezpieczenie termiczne silnika oraz sterowanie hamulcem. Tradycyjna konfiguracja żył w takim przewodzie to np. 4G16 + (2×2×1), gdzie 4G16 oznacza trzy żyły fazowe plus czwarta żyła żółto-zielona (PE) o przekrojach 16 mm2, podłączone do zacisków silnika, a 2×2×1 to dwie pary sterujące o przekrojach 1 mm2. Aby zminimalizować zakłócenia, pary żył sterowniczych są osłonięte ekranem. Mimo że sterowanie/przesył danych odbywa się dodatkowymi żyłami, nie ma to praktycznie wpływu na średnicę całego przewodu, gdyż cieńsze żyły układają się w wolnej przestrzeni między grubymi żyłami siłowymi.

Jeszcze bardziej różnorodną budowę mają przewody od enkoderów, które są zasilane prądem stałym DC. Dlatego w tych przewodach mamy zazwyczaj tylko 2 żyły o większym przekroju i dużo par cieńszych.

Doświadczenie zdobyte przy konstruowaniu przewodów typu SERVO wykorzystano przy nowym standardzie sterowania serwonapędów – Hiperface DSL, który integruje w jednym przewodzie wszystkie sygnały niezbędne do funkcjonowania serwonapędu – zasilanie, sterowanie hamulcem i sprzężenie zwrotne z enkoderem.

Przykładowa budowa takiego przewodu to 4G4+(2×1)+(2×0,34). Dzięki takiemu rozwiązaniu zamiast dwóch osobnych przewodów (silnikowy i enkoderowy) wystarczy tylko jeden. Cóż za oszczędność miejsca!

Idea przewodów, w których połączono zasilanie i transmisję danych, rozszerza się o kolejne konstrukcje. W czasach dynamicznego rozwoju Ethernetu Przemysłowego należy zwrócić uwagę właśnie na przewody Ethernet z dodatkowymi żyłami zasilającymi o przekroju aż 1,5 mm2 (fot. 1). Takim przewodem można zasilić i wysterować np. odległą wyspę zaworową, serwozawór czy sterownik, bo dostępna moc przy np. 24 V to ponad 300 W×2 linie zasilające.

Dużo przewodów, małe obudowy

Rosnąca liczba przewodów stworzyła kolejny problem: konieczność wprowadzenia dużej liczby przewodów do obudów (puszek połączeniowych, szaf sterowniczych). W zanieczyszczonym środowisku hali przemysłowej nie można zrobić tego przez duże otwory w podłodze czy ścianie szafy. Wejścia do obudowy muszą być szczelne. Tradycyjnym rozwiązaniem są dławnice kablowe, ale dla cienkich przewodów transmisyjnych (przemysłowy przewód ethernetowy ma średnicę od 6 mm do 9 mm) należy stosować dławnice o gwincie montażowym M16. Nawet rozmieszczając je bardzo blisko siebie (pomijając niewygodę montażu i wątpliwą estetykę), da to niewielką gęstość wprowadzania przewodów.

Rozwiązaniem są wielowpusty kablowe, w których odległości między przewodami są rzędu kilku milimetrów. Uzyskana przy ich pomocy gęstość montażu jest około 2 razy większa niż przy pomocy dławnic kablowych (fot. 1). Szczelność takich przepustów, dzięki zastosowaniu membrany żelowej, to IP68, czyli tyle co najlepszych dławnic kablowych. Oczywiście ten sposób montażu nie zabezpieczy przewodów przed wyrwaniem z obudowy tak dobrze jak dławnica kablowa, ale szafy sterownicze są umieszczone zazwyczaj w miejscach oddalonych od ruchomych elementów maszyn czy pracujących ludzi.

Szybkie przezbrajanie maszyn

Jedną z podstawowych cech fabryki realizowanej zgodnie z ideą Przemysłu 4.0 jest wysoka elastyczność produkcji, rozumiana jako zdolność do produkowania różnorodnych wersji tego samego produktu lub wręcz różnych produktów przy bardzo krótkim czasie potrzebnym na przezbrajanie maszyn. Cecha ta rozumiana jest także jako łatwość rozbudowy i modernizacji poszczególnych linii produkcyjnych w momencie dostępności np. nowszego, bardziej wydajnego osprzętu. Wąskim gardłem takich modernizacji jest okablowanie, którego modyfikacja (przełożenie/wymiana istniejących przewodów, dołożenie i podłączenie nowych) zajmuje relatywnie dużo czasu i wiąże się z ryzykiem popełnienia błędów przy podłączaniu dziesiątek, jeżeli nie setek żył.

Odpowiedzią na te niedogodności są przewody zakończone złączami. Mogą to być złącza zamontowane przez pracowników utrzymania ruchu, ale też gotowe, zarobione fabrycznie przewody przyłączeniowe. Standardem w branży są np. gotowe paczkordy ethernetowe. Warto pamiętać, że w zastosowaniach przemysłowych stary, poczciwy standard złączy RJ45 jest wypierany przez szczelne, odporne na uszkodzenia złącza M12 (kodowanie D lub kodowanie X). Infrastruktura sterowania oparta na koncentratorach sygnałów (puszki I/O) i okablowaniu paczkordowym jest dużo łatwiejsza do modernizowania i przebudowy.

I znowu stajemy przed dylematem, jak wprowadzić takie oryginalne przewody ze złączami do wnętrza obudowy, w której znajduje się np. sterownik. Są co najmniej trzy różne rozwiązania.

Pierwsze sprawdzi się w przypadku potrzeby wprowadzenia pojedynczych przewodów. Jest to specjalna, nieco większa od typowej, dławnica kablowa M25 z odpowiednim uszczelnieniem do cienkich przewodów. Wystarczy przełożyć przewód ze złączem przez dławnicę, na samym przewodzie założyć rozciętą uszczelkę i skręcić całość.

Drugi sposób to zastosowanie złącza pulpitowego lub przelotowego, wystawionego na zewnętrznej ścianie obudowy. Daje to nam możliwość podłączania przewodów bez potrzeby otwierania obudowy.

Trzeci sposób to, podobnie jak dla przewodów bez złączy, wielowpust montowany na powierzchni obudowy. Aby mógł obsługiwać przewody z zarobionymi złączami, klipsy uszczelniające są dwuczęściowe i wyciągane z ramki montażowej. Dzięki temu można wprowadzać przewody elektryczne, pneumatyczne i światłowody ze złączami o wymiarach nawet 30 mm na 90 mm. Szczelność połączenia na poziomie IP64 jest wystarczająca dla większości zastosowań przemysłowych (fot. 2).


Mariusz Pajkowski jest zastępcą dyrektora ds. technicznych w firmie Lapp Kabel.


Przeczytaj także

Hotel światłem malowany: porady ekspertów
Hotele to miejsca, w których najbardziej liczy się dobre samopoczucie gości oraz oryginalne wzornictwo, który wyróżnia dane miejsce i nadaje mu unikatowego charakteru. Niektóre z nich to prawdziwe architektoniczne perełki, nie... więcej »
Internet Rzeczy dla rozwoju Smart City we Wrocławiu
Rozwój usług na potrzeby inteligentnego miasta przy wykorzystaniu Internetu Rzeczy to cel projektu zainicjowanego przez miasto Wrocław, TAURON i firmę Ericsson. Będzie to pierwsze tego typu przedsięwzięcie w Polsce realizowane... więcej »
Przyjazne miejsce pracy, czyli jakie?
Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia nawet 90 proc. czasu przebywamy w zamkniętych pomieszczeniach takich, jak domy czy biura. Biorąc pod uwagę, że w miejscu pracy spędzamy ponad połowę swojego życia, toteż niezwykle... więcej »
Pierwsza w Europie podniebna galeria sztuki powstała na konstrukcji wieżowca The Warsaw HUB
Na konstrukcji budowanego w centrum Warszawy kompleksu wieżowców The Warsaw HUB zawisła niezwykła instalacja – wielkoformatowy obraz autorstwa polskiego malarza abstrakcjonisty Łukasza Stokowskiego. To pierwsza tego typu... więcej »
Nowoczesne biurowce coraz bardziej przyjazne pracownikom
W pracy spędzamy coraz więcej czasu, dlatego w projektach nowoczesnych biurowców stawia się przede wszystkim na komfort użytkowników. Pomieszczenia focusowe, zdalna rezerwacja sal konferencyjnych czy strefy relaksu to tylko... więcej »
Największą przyszłość w budownictwie mają ekorozwiązania
Wśród 5 technologii, które w ciągu najbliższych 10 lat mają szansę najszybciej się upowszechnić w budownictwie, aż 3 to ekorozwiązania. Najwyższy odsetek firm (93 proc.) stawia na poprawę efektywności energetycznej budynków, 89... więcej »
 
Aktualne wydanie

Zobacz także

  •   Wydarzenia  
  •   Katalog  

Wydarzenia

Infrastruktura Polska i Budownictwo 2019
2019-02-20 - 2019-02-20
Miejsce: Warszawa
Międzynarodowe Targi ŚWIATŁO 2019
2019-03-13 - 2019-03-15
Miejsce: Warszawa
Konferencja Specjalistów Logistyki 2019
2019-03-14 - 2019-03-15
Miejsce: Warszawa
ITM Polska 2019 Innowacje-Technologie-Maszyny
2019-06-04 - 2019-06-07
Miejsce: Poznań

Katalog

SAR PW Sp. z o.o.
SAR PW Sp. z o.o.
Zwoleńska 97
04-761 Warszawa
tel. 022 615 70 74

Torell Technology sp. z o.o.
Torell Technology sp. z o.o.
Abrahama 18
81-825 Sopot
tel. +48664256060

zobacz wszystkie

SONDA

Jaką część budżetu inwestycyjnego jesteś skłonny przeznaczyć na BMS?

mniej niż 5%
5%
10%
15%
więcej niż 15%


Wydania specjalne

O wydawnictwie   |   Reklama   |   Mapa strony   |   Kontakt   |   Darmowa prenumerata   |   RSS   |   Partnerzy   |   
Copyright © 2003-2019 Trade Media International
zobacz nasze pozostałe strony
Trade Media International Inżynieria & Utrzymanie Ruchu Control Engineering Polska MSI Polska Inteligentny Budynek Design News Polska Almanach Produkcji w Polsce